موضوع يادداشت : قلعه موران

قلعه ميران يا قلعه موران يا قلعه ماران يا دژتاکي قله اي به ارتفاع 2430 است متر که در جنوب غرب شهر راميان واقع شده است در بالاي اين قله زميني مسطح به مساحت 3 کيلومتر مربع قرار دارد که در طول تاريخ پايتخت و مرکز برخي حکومت ها بوده است که از مهمترين ان ها مي توان به پايتخت ييلاقي سلسله اشکانيان اشاره کرد . همچنين کتب فراواني در خصوص تاريخ قلعه ميران مطالبي نگاشته اند که در ذيل به برخي از انها اشاره مي شود :

1- ابت در سال 1260ه.ق در باره موران قلعه مي نويسد: موران قلعه ، كوه بلندي است در طرف شرقي استرآباد و هشت فرسنگي آن. بالاي آن قلعه خرابه ايست كه زنداني و چاهي و اراضي كشت دارد. دسترسي به قلعه از راهي باريك است مي گويند در موران قلعه محمد زمان خان-يكي از حكام محلي دوران فتحعلي شاه- تمام سران ايل قاجار را زنداني كرد و برادر خود-رحيم خان-را مامور ايشان نمود و اعلان استقلال داد.فتحعلي شاه سربازاني به فرماندهي حسين خان –پدر حاكم امروزي(1260)استرآباد-به اين قلعه فرستاد. ساكنان استرآباد او را اسير كردند و به دست سربازان رحيم خان دادند.

2- رابينو در باره قلعه موران مي نويسد: قلعه ماران در كوه ماران(=ايلان)از كوههاي راميان در ميان چمنزاري واقع است. راه باريكي به آن منتهي مي شود. در مقابل مهاجمان به آساني قابل دفاع است

3- نصيرالكتاب نقل مي كند كه محمد حسن خان جلاير خود را فرمانرواي دشت گرگان نموده و اعلان استقلال داده بود. موقعي كه حكومت مركزي براي سركوبي او لشكر فرستاد به قلعه ماران كوه پناه برد.

4- در تاريخ اشكانيان تاليف محمد حسن خان اعتمادالسلطنه آمده است كه سلاطين اشكاني شش ماه از سال را در تيسفون سر مي كردند و شش ماه ديگر را در ييلاقات طبرستان و مازندران و شاه كوه و استرآباد بودند.

5- سايكس مدعي است كه قلعه ماران. همان پايتخت دوم اشكانيان است كه تيرداد ساخته و آن را دارا ناميده كه همان داريون يونانيان است.

6- همچنين گريگوري ملگونوف در بيان ثروت كوهستان هاي استرآباد اشاره به كوه قلع ماران در شرق فندرسك دوازده فرسنگي فندرسك که حاوي قلع و مس است مي كند.

7- سعيدي مولف كتاب راميان و فندرسك در باره قلعه ماران(=موران)مي نويسد. كوه قلعه ماران بلندترين كوههاي بخش راميان و گرگان است. سر كوه مسطح و مرتع گاو و گوسفند است و چشمه آبي بر سر كوه است كه مورد استفاده دامداران است. گندم هاي ذخيره امير خان سردار- برادر محمد زمانخان كه در چاههايي كه در قله است همانند ذغال تا امروز باقي است

قلعه ميران يا قلعه موران يا قلعه ماران يا دژتاکي قله اي به ارتفاع 2430 است متر که در جنوب غرب شهر راميان واقع شده است در بالاي اين قله زميني مسطح به مساحت 3 کيلومتر مربع قرار دارد که در طول تاريخ پايتخت و مرکز برخي حکومت ها بوده است که از مهمترين ان ها مي توان به پايتخت ييلاقي سلسله اشکانيان اشاره کرد . همچنين کتب فراواني در خصوص تاريخ قلعه ميران مطالبي نگاشته اند که در ذيل به برخي از انها اشاره مي شود :

از نظر پوشش گیاهی میتوان منطقه را بسیار غنی دانست .درختان ازگیل وحشی -ولیک -ممرز -توسکا -انواع بلوط و گیاهان دارویی فراوان

واز نظر پوشش جانوری از گرگ -خرس -روباه وشغال وپلنگ -گراز وخرگوش ودر ارتفاعات بالاتر کل وبز نام برد.

کوهنوردان بسیاری از منطقه دیدن میکنند که در تابستان وبهار وپاییز از یک مسیر ودر زمستان مسیر دیگری را انتخاب میکنند.

موضوع يادداشت : قلعه رود خان

 اين بنا سومين بنا از عجائب  گيلان محسوب می شود . قدمت آن به دوره ساسانيان مي رسد و تاريخ دقيقي از ساخت قلعه بدست نيامده است . اين قلعه كه به «سكسار» و قلعه «حسامي» نيز شهرت دارد، از بزرگ ترين دژهاي نظامي گيلا ن و حتي ايران به شمار مي رود.اين دژ باستاني، در بخش علياي رود «رودخان» در ۱۶ كيلومتري جنوب شرقي «فومن» در دل جنگل هاي انبوه مناطق كوهستاني با مساحتي حدود ۵۰ هزار مترمربع در ارتفاع ۶۰۰ متري بنا شده است.  قلعه رودخان به طور كلي از دو بخش «ارگ» يا «شاه قلعه» و قسمت «نظامي» يا «قورخانه» تشكيل شده است.«شاه قلعه» كه محل اسكان حاكم و خانواده وي بود، در دو طبقه از آجر و در قسمت غربي بنا واقع شده است.در قسمت نظامي حدود ۴۰ برج ديده باني وجود دارد و در داخل ديوارهاي قطور اين بخش، منافذي براي ريختن مواد مذاب وتيراندازي تعبيه شده است.شانزده قراول خانه نيز به صورت دو طبقه با نورگيرها و روزنه هاي متعدد بر اطراف اين قلعه مسلط هستند.از نكات جالب توجه در معماري قلعه رودخان، كاربرد طاق هاي جناقي و انواع مختلف آن و نيز طرح هاي آجركاري و سنگ چيني است كه نشان از دقت نظر سازندگان دارد.  گرچه گذشت زمان و رويش بوته ها و درختان متعدد در پيكر قلعه و نفوذ ريشه آنها تا عمق ديوارها موجب آسيب دیدن اين بناي مهم تاريخي شده است، اما هنوز از سالم ترين قلعه هاي ايران به شمار مي رود.پيچش پيچكها بر پهنه ديوارهاي قلعه، اين دژ را در هاله اي رمزآلود در دل جنگل سرسبز فرو برده و جلوه بسيار زيبايي به آن داده است.براي رسيدن به قلعه بعد از عبور از شهر فومن و گذشتن از روستاهاي گشت، كرد محله، گشت رودخان، سياه كش، شمس تلان، گوراب پس هولس كام، سيدآباد، قلعه رودخانه به روستاي حيدرآلات مي رسيم كه از اين روستا تا محل قلعه حدود ۵كيلومتر فاصله است كه 

 در حال حاضر ۱‎/۵كيلومتر از اين مسير به وسيله اداره كل منابع طبيعي در قالب طرح پارك جنگلي شن ريزي و مرمت شده است.قلعه رود خان در چندين بار مرمت ومورد استفاده قرار گرفت.

موضوع يادداشت : قلعه ملك بهمن

قلعه ملك بهمن در جاده هراز واقع در محلي بنام قريه شاهان دشت ويا شنگلده قرار دارد.از اين بنا كه امروز آثار زيادي بر جاي نمانده است،در كتب هاي تاريخي حرفهاي بسياري گفته شده است.نامهاي قلا بهمن – ملك قلاع وچند نام ديگر هم به اين آثار تاريخي داده اند ولي همواره آنرا با نام ملك بهمن مي شناخته اند .راويان در كتب فقط بدين مطلب اشاره كرده اند كه اين بنا در سنه 1005 هجري بوسيله فرستادگان شاه عباس صفوي ويران شده است.وجود آب فراوان در كنار قلعه وامكان استفاده از ميوه هاي درختي ،از مواهب استفاده از اين قلعه در ادوار مختلف مي باشد.درضلع شمالي قلعه آبشار زيبايي قرار دارد كه ورود بهآنرا سخت ميكند ،ودر ضلع شرقي نيز بعلت صخره اي بودن ورود به قلعه مشكل است اما بنظر ميايد ما بين دو محورغربي وجنوب غربي قلعه پلي بر روي رود خانه ومدخل آبشار بوده است كه راه ورود به قلعه ميباشد كه بجز چيدمان بخشي از آن چيز ديگري بچشم نمي خورد.سنك بزرگي كه امروز در پاي قلعه افتاده شايد همان دربي باشد كه پنجاه مرد جنگي ميبايست آنرا بحركت درمي اوردند.از شواهدي كه در پيرامون قلعه وجود دارد چند دوره ساخت وساز در اين دژ صورت پذيرفته است كه خود كاريست فنيكه بايد باستان شناسي مازندران كمر به همت آن بسته واطلاعاتي را از آن بدست بياورد.  

موضوع يادداشت : قلا بن

قلعه قلابن در روستاي مريجان آمل واقع شده كه با شواهد موجود در قلعه از دو بافت جدا

در سنه هاي مختلف شكل گرفته است

در ديوار اصلي ،بعلت استفاده از آجرهاي دوران اسلامي نشان از جديد بودن بنا دارد ،ولي در بخش سيلو ،و جاي نگهداري عسل از خشت ساساني استفاده شده است.

وجود ساختمان اين قلعه در بالاي صخره بسيار بلند ،نشان از موقعيت نگهداري امكانات نظامي وپناهگاهي براي بزرگان وقت مي باشد.

براي دسترسي به قلعه در جاده هراز از آمل به تهران در سمت چب جاده ،قبل از فرعي

پنجاب ،بسمت روستاي آهن سر ودر ادامه به مريجان ميرسيم،واز چشمه گواراي روستا آب برداشته وبه دشت قلا بن

كه در بالاي روستا قرار دارد رفته واز بناي قلعه در بلندي دشت لذت ميبريم.

قلعه كاملا بدست سود جويان ،در حال ويراني ميباشد.

موضوع يادداشت : معبد اشكاني ويا بقعه پيغمبر

            اين بنا در ۱۸ کيلومترى شمال شرقى سمنان بر فراز کوهى بلند قرار دارد. دربارهٔ شجرنامهٔ اين بقعه اطلاع صحيحى در دست نيست، اما طبق اعتقادات مردم سمنان و همچنين طبق مفاد کتيبهٔ موجود، صاحبان بقعه از فرزندان نوح بن پيغمبرند که به نامهاى سامالنبى و لامالنبى مشهورند. بارگاه پيغمبران شامل حرم، گنبد، ايوان و صحن است. حرم محوطه چهار گوشه است، در وسط آن، زير گنبد و روى قبر، صندوق مشبک چوبين قرار دارد. گنبد مخروطى بقعه، يک لايه و فاقد پوشش است. دو ايوان پيغمبران رو به جنوب و شرق است و دو طرف ديگر بقعه پرتگاه است. در يکى از اين دو ايوان، کتيبهاى از کاشى وجود دارد که مفاد آن چنين است: «در بيان شب شريف پيغمبران سيم و لام (ع) بدان که دو بزرگوار دو پيغمبرند از نسل نوح يکى سام و يکى لام. پيروان عراق بن سام بن نوحند. بناى سمنان از ايشان شده. از راه البرز به سمنان آمده و قلعهٔ جنبندان و اسفنجان و ناسار و کوشمغنان و زاوغان را بنا نهاده و بعضى از مردم سمنان از نسل سام و لامند و وجه تسميه سمنان آن است که باعث آن سمنک پيغمبر شده و کوه را سيمنک مىنامند.»

            ترديدى نيست که اين مقبره يکى از معابد ايرانيان دوران باستان به خصوص اشکانيان بوده است. برخى احتمال مىدهند که مربوط به آيين مهر در مذهب اشکانيان باشد.      

موضوع يادداشت : قلعه گرد كوه (دژ گنبدان)

موضوع يادداشت : قلعه سر انزا--سرخ قلعه